Międzynarodowy konkurs na Książkę Artystyczną.
Upamiętnij 75. rocznicę wydania „Roku 1984” George’a Orwella Oraz 40’stą rocznicę Wizji PRZYSZŁOŚCI Opisanej w tej WŁAŚNIE KSiĄżce
W 2024 roku mija 75 lat od momentu, gdy świat ujrzał jedno z najbardziej przejmujących dzieł literatury XX wieku – „Rok 1984” George’a Orwella. To nie tylko książka, ale przestroga, wizja przyszłości, która choć odległa, wydaje się dziś bardziej aktualna niż kiedykolwiek. 40 lat dzieli nas od daty, którą Orwell wyznaczył jako rok realizacji swojej ponurej wizji totalitarnego świata. Te rocznice skłaniają nas do głębokiej refleksji i konfrontacji tej literackiej utopii z naszą rzeczywistością.
Czy Wizja Orwella się Spełniła?
Przy okazji tej okrągłej rocznicy, zadajemy sobie pytania: Czy świat przedstawiony przez Orwella rzeczywiście się spełnił? Jakie elementy tej dystopii możemy dostrzec w dzisiejszych czasach? Czy globalna kontrola i inwigilacja, które opisał autor, stały się faktem? Jak reagujemy na dowody jej realizacji? Co czujemy, biorąc dziś do ręki egzemplarz „Roku 1984”?
Twórcze Wyzwanie dla Artystów
W odpowiedzi na te pytania, chcemy zaprosić artystów z całego świata do udziału w wyjątkowym konkursie artystycznym. Waszym zadaniem jest wzięcie egzemplarza książki „Rok 1984” i przekształcenie go w dzieło sztuki, które odzwierciedli Wasze współczesne widzenie świata w kontekście orwellowskiej perspektywy. Forma książki artystycznej może być dowolna – ważne, aby inspirowała do refleksji nad treścią i przesłaniem oryginału.
Jak Wziąć Udział?
Ogłoszenie konkursu i REGULAMIN.
Od pierwszego wydania „ROKU 1984” Georga Orwella minęło 75 lat a od tytułowej daty 40 lat. W 2024 roku Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi zadało artystom pytanie: co teraz mogą zrobić z egzemplarzem „ROKU 1984”? Jak z perspektywy lat chcą zmienić jego formę , usunąć z niej to, co z proroctw autora się nie spełniło , podkreślić w niej najbardziej istotne elementy dzisiaj. Prosiliśmy aby przenieśli lub nanieśli na jego formę swoje współczesne widzenie świata w kontekście wizji Orwella. Większość uczestników konkursu podjęło tak sformułowane wyzwanie, niektórzy jednak nadesłali prace ogólnie inspirowane tematem, które zostały przez jury zaakceptowane.
W odpowiedzi na konkurs nadeszło …….. prac od artystów z różnych krajów. W formie: od projektu nowych okładek do obiektu w postaci „robota” powstałego z wielu okładek polskich wydań ROKU 1984. Wielość możliwych form książek artystycznych objawiła się i tym razem. Leporello, obiekty książkowe, „zwykłe i niezwykłe kodeksy” , które dobrze się eksponują na załączonym do wystawy aneksie w postaci kolekcji ……. książek z wybranych wydań ROKU 1984, w tym pierwszego wydania w języku angielskim oraz paryskiego z czasów cenzury i stanu wojennego w Polsce.
Pierwsza wystawa ORWELL’S WORLD 2024 miała miejsce w księgarni Światowid w Kamienicy pod Gutenbergiem na ul. Piotrkowskiej 86 w Łodzi. Jej finisaż ….był okazją do ogłoszenia nagród konkursu: pierwszą zdobyła Renata Pacyna z Wrocławia za …… ….., drugą Aleksandra Ćwikowska z Warszawy….. za…… , zaś nagrody publiczności księgarni zdobyli: Sara Bodman z UK, Barbara Galińska i ……..z Warszawy. Ze względu na inspiracje istotne dla działalności warsztatowej Muzeum Książki Artystycznej interesujące są prace , które nawiązują do „palimpsestów” : Sary Bodman i Nadine Wyczółkowski oraz praca ………… , której materią zastępującą papier jest ekran telefonu.
Wystawa ORWELL’S WORLD 2024 kieruje uwagę w stronę AI – Sztucznej Inteligencji, która z jednej strony potęguje groźną orwellowską wizję świata, z drugiej wskazuje na korzyści z cyfrowej techniki . W oparciu o kilka wybranych prac konkursowych powstała KSIĘGA ORWELLA (200 x 90 cm), która dzięki technice druku soczewkowego pokazuje ważne motywy wystawy powiązane ze sobą w ruchu. Towarzyszy jej zestaw okładek do ROKU 1984 w stylu ksiąg rękopiśmiennych zaproponowanych przez AI. Dodatkową atrakcją jest „czytanie pierwszych stron ROKU 1984”przez imitację głosu: Orwella, Stalina i Papieża Św. Jana Pawła II.
Sukces w postaci odzewu artystów na konkurs pod tytułem ORWELL’s WORLD 2024 oraz zainteresowanie publiczności jego efektami, stały się powodem podjęcia decyzji o jego kontynuacji w latach następnych, z wieloznacznym rozwinięciem „NO LIMTS”, co dotyczy formy, treści i czasu.Muzeum Książki Artystycznej przedłuża czas trwania konkursu nie wskazując obecnie daty jego zakończenia . Otwarcie granic czasowych konkursu polega na możliwości ciągłego nadsyłania prac, równoległego względem wystaw, do których będą kolejno dołączane i raz na rok poddawane ocenie jury. Poszczególne edycje wystawy będą oceniane przez publiczność w każdym miejscu ekspozycji a wybrane przez nią prace honorowane MEDALEM .
Jadwiga Tryzno
Łódź, 20. 06. 2025 r.
ORWELL’S WORLD 2024 – międzynarodowa wystawa książki artystycznej
ORWELL’S WORLD 2024 to wyjątkowa wystawa sztuki współczesnej i efekt międzynarodowego konkursu zorganizowanego przez Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi. Wydarzenie upamiętnia dwie symboliczne rocznice: 75 lat od pierwszego wydania powieści „Rok 1984” George’a Orwella oraz 40 lat od daty tytułowej 1984 roku – roku, w którym rozgrywała się ponura wizja przedstawiona w książce. Te jubileusze skłaniają do refleksji nad tym, na ile prorocze okazało się dzieło Orwella i jak jego przesłania rezonują we współczesnościmkalodz.pl. Czy świat opisany przez Orwella stał się rzeczywistością? Jakie elementy dystopii dostrzegamy dziś, w erze cyfrowej inwigilacji? Te pytania stały się punktem wyjścia dla artystycznego dialogu z klasyczną powieścią.
Rocznica „Roku 1984” – Orwellowska wizja dziś
George Orwell opublikował swoją głośną powieść w 1949 roku, przedstawiając w niej obraz społeczeństwa przyszłości poddanego totalnej kontroli. Choć od premiery książki minęło już trzy czwarte wieku, a od roku 1984 dzielą nas cztery dekady, wizja ta wciąż wydaje się niepokojąco aktualnamkalodz.pl. Wszechobecny monitoring, manipulacja informacją i ograniczanie wolności jednostki – tematy poruszone w „Roku 1984” – znajdują odzwierciedlenie w dyskusjach o kondycji współczesnego świata. Muzeum Książki Artystycznej, wychodząc naprzeciw tym refleksjom, postanowiło uczcić rocznicę powieści Orwella poprzez projekt artystyczny, który konfrontuje literacką dystopię z realiami XXI wieku.
Międzynarodowy konkurs na książkę artystyczną – idea i cel
Organizatorzy ogłosili międzynarodowy konkurs na książkę artystyczną „Orwell’s World 2024”, zapraszając twórców z całego świata do twórczej reinterpretacji słynnej powieści. Celem było ożywienie przesłania Orwella za pomocą sztuki książki – dziedziny, w której forma łączy się z treścią. Książka artystyczna to unikalne medium ekspresji, pozwalające artystom na eksperymenty z materiałem, kształtem i przekazem. Uczestnicy konkursu mieli za zadanie wziąć na warsztat dowolny egzemplarz „Roku 1984” (dowolne wydanie, w dowolnym języku) i przekształcić go w dzieło sztuki, odzwierciedlające współczesne spojrzenie na orwellowski światmkalodz.plmkalodz.pl. Muzeum skierowało swój apel do artystów ze wszystkich kontynentów, co zaowocowało napływem prac o zasięgu globalnymmkalodz.pl.
ORWELL’S WORLD 2024 przyświecała idea konfrontacji futurologicznej wizji z rzeczywistością – eliminując niespełnione przepowiednie i wzmacniając te przesłania, które pozostały aktualne. Artyści, mierząc się z pytaniami „czy i jak spełniła się wizja Orwella?”, często decydowali się usunąć z swoich dzieł elementy, które nie ziściły się w realnym świecie, a uwypuklić motywy wciąż obecne. Efektem jest wielogłosowa interpretacja, która aktualizuje oryginalne przesłanie powieści i zachęca do ponownego przemyślenia jej treści w kontekście dzisiejszych wyzwań.
Różnorodność form i nowoczesne środki wyrazu
Na konkurs nadesłano ponad 30 prac z kraju i zagranicy – dokładnie powstały 33 artystyczne książki, z czego 30 rywalizowało w konkursie głównymmkalodz.pl. Międzynarodowy charakter wydarzenia przejawia się w różnorodności stylów i perspektyw: swoje dzieła przysłali zarówno artyści polscy, jak i twórcy m.in. z Wielkiej Brytanii, USA czy Kanady. Każda praca stanowi unikatową odpowiedź na wyzwanie reinterpretacji „Roku 1984”, a razem tworzą one fascynującą wystawę książek artystycznych – swoistych eksperymentów artystycznych z formą książki.
Forma zgłoszonych prac okazała się niezwykle zróżnicowana. Zwiedzający wystawę zobaczą między innymi klasyczne leporello (rozkładane harmonijkowo książki), ręcznie wykonane obiekty książkowe o nietypowych kształtach, a nawet przestrzenne instalacje z okładek książek. Pojawiły się także dzieła przybierające formę projektów cyfrowych– łączących tradycyjną książkę z elementami multimedialnymi. Niektórzy artyści postawili na minimalizm okładki, tworząc nowe projekty graficzne oddające ducha powieści, inni dokonali głębokich przeróbek całego woluminu. Każda książka artystyczna skłania do namysłu nad treścią oryginału poprzez swój unikatowy kształt i wygląd.
Zwycięskie prace i innowacje artystyczne
Jury konkursu Orwell’s World 2024 – złożone z artystów, literaturoznawców i znawców sztuki książki – przyznało dwie główne nagrody. Nagrodę Główną zdobyła Renata Pacyna, doceniona za kreatywną interpretację wybranego wydania „Roku 1984” George’a Orwellamkalodz.pl. Jej praca, podobnie jak inne wyróżnione dzieła, łączy oryginalny tekst z autorską wizją plastyczną, czego efektem jest swoista księga artystyczna – obiekt łączący w sobie literaturę i sztukę wizualną. Laureatka otrzymała w nagrodę możliwość zorganizowania indywidualnej wystawy w Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi, co podkreśla rangę konkursu i wysoki poziom nadesłanych prac. Drugą nagrodę – za nowatorską interpretację samej treści powieści, bez skupiania się na jej konkretnej fizycznej edycji – zdobyła Aleksandra Ćwikowskamkalodz.pl. Wyróżnienie to (w formie wsparcia technicznego przy realizacji kolejnej książki artystycznej) zostało przyznane dodatkowo, ponieważ organizatorzy i jurorzy dostrzegli, że niektóre nadesłane książki inspirowały się nie tyle materialnym egzemplarzem, ile ideami i przesłaniem utworu Orwellamkalodz.plmkalodz.pl.
Oprócz głównych laureatek, jurorzy wyróżnili w swoich głosach również prace innych autorów, co pokazuje wysoki poziom całej wystawy. Wśród nich znaleźli się uznani twórcy książki artystycznej z Polski i zagranicy. Na uwagę zasługuje np. artystyczny projekt „Ewaporyzatorium” autorstwa Anny Śliwińskiej – tytuł nawiązuje do orwellowskiego pojęcia „ewaporacji” (czyli wymazywania jednostki z historii) i praca ta korzysta z estetyki palimpsestu, nakładając nowe warstwy tekstu i obrazów na oryginalne strony powieści. Inny oryginalny pomysł to książka inspirowana współczesnymi technologiami – jedna z prac została zaprojektowana tak, by przypominać ekran smartfona, przenosząc orwellowski przekaz w realia cyfrowe. Były też projekty, w których artyści sięgnęli po elementy interaktywne: np. wykorzystano kody QR, za pomocą których odbiorcy mogli za pomocą telefonu odkrywać dodatkowe treści ukryte w książce. Nie zabrakło akcentów popkulturowych – „Orwell’s Marilyn Monroe”, praca Barbary Frankiewicz, zestawia ikonę kultury masowej z motywami powieści, tworząc zaskakujący komentarz do świata permanentnej obserwacji. Z kolei duet Krzysztoff Skain May & Barbara Galińska przedstawił nietypowy tryptyk artystyczny, z przymrużeniem oka nawiązujący do roli książki we współczesnym społeczeństwie („Do rąk, do d*py, do czytania”) – złożony z trzech obiektów, które prowokują do myślenia o miejscu literatury w świecie zdominowanym przez przekaz cyfrowy.
Wiele spośród zaprezentowanych dzieł cechuje innowacyjne wykorzystanie technik i mediów. Pojawił się druk soczewkowy, dzięki któremu w zależności od kąta patrzenia ukazują się różne obrazy – zabieg ten doskonale oddaje ideę orwellowskiej dwumyślenia i zmiennej natury prawdy w totalitarnym reżimie. Kilku artystów wprowadziło do swoich książek elementy dźwiękowe – imitacje głosów odczytujące fragmenty tekstu lub hasła propagandowe. Te nagrania (nierzadko zniekształcone elektronicznie) przywodzą na myśl złowrogie komunikaty Głosu Wielkiego Brata, potęgując immersję odbiorcy. Wreszcie, szczególną ciekawostką były prace wykorzystujące sztuczną inteligencję – czy to jako narzędzie w procesie tworzenia grafiki/tekstu, czy jako temat sam w sobie. Takie eksperymenty artystyczne z AI pokazały, że nawet w świecie książki artystycznej nowoczesna technologia może stać się środkiem wyrazu, budząc zachwyt, ale i pytania o granice autonomii twórczej.
Sztuczna inteligencja w sztuce – zagrożenie czy szansa?
Jednym z wątków, który przewija się przez wystawę Orwell’s World 2024, jest refleksja nad sztuczną inteligencją w sztuce i życiu społecznym. Artyści podjęli dialog z pytaniem: czy rozwój AI to spełnienie orwellowskich obaw o wszechmocną technologię nadzorującą społeczeństwo, czy może nowe narzędzie, które można twórczo wykorzystać? W kontekście prac konkursowych AI w sztuce pojawia się w dwojakiej roli. Z jednej strony, niektóre dzieła ukazują AI jako zagrożenie – kontynuację idei wszechwidzącego Big Brothera, który dziś mógłby objawiać się w postaci algorytmów śledzących każdy nasz ruch w sieci lub systemów rozpoznawania twarzy. Z drugiej strony, kilku uczestników pokazało, że sztuczna inteligencja może stać się sojusznikiem artysty – narzędziem generującym nowe formy wyrazu, symulującym głosy czy obrazy i otwierającym drogę do nieznanych dotąd estetycznych rozwiązań. W ten sposób wystawa sztuki współczesnej w Łodzi staje się areną dyskusji o miejscu technologii w naszym życiu: przestrzegając przed utratą prywatności i nadużyciami kontroli, a zarazem wskazując na szanse, jakie AI w sztuce daje dla kreatywności. Motyw ten doskonale wpisuje się w orwellowski duch – u Orwella technologia była narzędziem ucisku, ale dzisiejsi artyści pytają, czy możemy przejąć ją i użyć do walki o wolność ekspresji.
„No Limits” – przyszłość bez granic
Choć ORWELL’S WORLD 2024 dotyczy konkretnej rocznicy i utworu literackiego, jego przesłanie wykracza poza jednorazowe wydarzenie. Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi zapowiada kontynuację inicjatywy w formule „ORWELL’S WORLD – NO LIMITS”. Oznacza to, że w kolejnych latach konkurs na książkę artystyczną będzie odbywać się w otwartej formule, nie stawiającej ograniczeń tematycznych ani technicznych – jedynym wspólnym mianownikiem pozostanie duch poszukiwania prawdy i artystycznej wolności, tak bliski zarówno Orwellowi, jak i idei książki artystycznej. No Limits sygnalizuje, że nadchodzące edycje projektu pozwolą twórcom na jeszcze większą swobodę eksperymentowania z formą i treścią, przekraczania utartych schematów oraz komentowania współczesności bez żadnych barier.
Co ważne, konkurs zachowa otwarty charakter, dostępny dla artystów z całego świata, a jego formuła będzie zakładać coroczną ocenę jury oraz głosowanie publiczności. W tegorocznej edycji publiczność mogła oddać swój głos na ulubioną pracę zarówno przez internet, jak i podczas zwiedzania wystawy – przewidziano bowiem Nagrodę Publiczności, wyłanianą równolegle z werdyktem jurymkalodz.pl. Taka interaktywna formuła zaangażowania widzów będzie kontynuowana w przyszłości, co z pewnością przyczyni się do popularyzacji sztuki książki i zwiększenia dialogu z odbiorcami. Organizatorzy podkreślają, że Orwell’s World – No Limits ma stać się platformą dla nieograniczonej kreatywności, gdzie książka artystyczna pozostanie medium centralnym, ale jej interpretacje i przekaz będą ewoluować wraz z zmieniającym się światem.
ORWELL’S WORLD 2024 to zatem nie tylko podsumowanie 75 lat od premiery „Roku 1984”, ale i nowy rozdział w świecie sztuki książki artystycznej. Wystawa udowadnia, że klasyczna literatura nadal potrafi inspirować współczesnych artystów, skłaniać do artystycznych poszukiwań i stawiać ważne pytania o naszą rzeczywistość. Dystopia Orwella stała się kanwą dla dzieł pełnych pasji i pomysłowości – od papierowych palimpsestów, przez multimedialne instalacje, aż po projekty z udziałem sztucznej inteligencji. Ta wystawa sztuki współczesnej w Łodzi pokazuje, że dialog między przeszłością a teraźniejszością może przybrać pasjonującą formę artystyczną. A kontynuacja konkursu w formule No Limits zapowiada, że przed nami kolejne edycje bez granic, w których jedynym ograniczeniem będzie wyobraźnia samych twórców. Wszystko to sprawia, że Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi umacnia swoją pozycję jako miejsce, gdzie tradycja spotyka się z innowacją, a książka artystyczna staje się przestrzenią dialogu o świecie – wczoraj, dziś i jutro.